I. KHÁI QUÁT CHUNG:
1. Thông tin chung:
- Tên nước: Cộng hòa Niger (Republic of Niger)
- Thủ đô: Niamey
- Ngày Quốc khánh: 18/12/1958; Ngày Độc lập: 3/8/1960 (từ Pháp)
- Vị trí địa lý: nằm trong đất liền, ở phía Tây châu Phi, giáp Algeria, Burkina Fasao, Tchad, Libya, Mali và Nigeria.
- Khí hậu: Sa mạc nhiệt đới, cận xích đạo.
- Diện tích: 1.267.000 km2
- Dân số: 29,1 triệu người (2025, theo Quỹ Tiền tệ quốc tế -IMF)
- Dân tộc: Người Hausa (56%), Djerma (22%), Fula (8,5%), Tuareg (8%), Beri (4,3%), người Ả-rập, Toubou và Gourmantche (1,2%)
- Tôn giáo: 99% theo đạo Hồi, phần còn lại theo đạo Thiên chúa và tín ngưỡng cổ truyền.
- Ngôn ngữ chính thức: Tiếng Pháp
- Đơn vị tiền tệ: Franc CFA Tây Phi (1 USD = 631 CFA)
- GDP: 22,97 tỷ USD; GDP/đầu người: 848 USD (10/2025, theo IMF)
- Lãnh đạo chủ chốt:
+ Tổng thống chính quyền chuyển tiếp: Chủ tịch Hội đồng Quốc gia bảo vệ tổ quốc (CNSP), Tướng Abdourahamane Tiani (từ tháng 7/2023).
+ Thủ tướng chính quyền chuyển tiếp: Lamine Zeine Ali Mahaman (từ tháng 8/2023).
2. Khái quát lịch sử:
Cho đến đầu thế kỷ 19, lịch sử Niger còn chưa rõ ràng. Các vùng đất nay là Niger nằm giữa thảo nguyên và sa mạc là nơi thường xuyên xảy ra xung đột giữa các bộ lạc du mục và người bản địa gốc Phi. Năm 1805 người Âu bắt đầu đến Niger. Say đó, Pháp chiếm Niger và sát nhập vào khối Tây Phi thuộc Pháp. Ngày 18/12/1958, Niger tuyên bố thành lập nước Cộng hòa. Ngày 3/8/1960 Pháp trao trả độc lập cho Niger và ông Diori Hamani được bầu làm Tổng thống đầu tiên
3. Thể chế nhà nước, chế độ chính trị, đảng phái chính trị:
Thể chế nhà nước: trước đảo chính quân sự tháng 7/2023, Niger có thể chế Cộng hòa Tổng thống. Sau đảo chính, chính quyền hiện nay tại Niger là chính quyền chuyển tiếp do quân đội lãnh đạo.
4. Đặc điểm tình hình, chính sách:
4.1. Chính trị - xã hội:
Tình hình chính trị-an ninh Niger có nhiều biến động sau vụ đảo chính quân sự ngày 26/7/2023 lật đổ Tổng thống Mohamed Bazoum.
Năm 2022, Niger xếp thứ 189/193 quốc gia và vùng lãnh thổ về chỉ số phát triển con người (HDI), theo báo cáo của UNDP.
4.2. Kinh tế:
- Niger không giáp biển và thường xuyên chịu khô hạn kéo dài. Niger có tài nguyên khoáng sản phong phú (uranium, dầu mỏ, vàng). Ngành lọc và xuất khẩu dầu đã được đầu tư phát triển từ 2012. Ngành xây dựng và dịch vụ viễn thông phát triển năng động.
+ Các sản phẩm xuất khẩu chính: vàng, uranium, hóa chất phóng xạ, dầu tinh chế…
+ Các sản phẩm nhập khẩu chính: ngũ cốc, linh kiện máy móc…
+ Các đối tác thương mại chính: UAE, Pháp, Nigeria, Mali, Trung Quốc, Ấn Độ, Ghana, Bỉ…
- Tốc độ tăng trưởng GDP: 6,7% (2025, theo IMF).
4.3. Các vấn đề khác
Niger thường xuyên phải đối mặt với nguy cơ khủng bố, đặc biệt là từ các nhóm thánh chiến liên quan đến Al-Qaeda và IS tại vùng phía Tây (ngã 3 biên giới với Burkina Faso và Mali) và Boko Haram phía Đông (vùng hồ Chad ở ngã 3 biên giới với Nigeria và Chad).
5. Chính sách và quan hệ đối ngoại
Niger đã cùng 2 nước láng giềng là Mali, Burkina Faso (3 nước đều đang do chính quyền quân sự quản lý) ký hiệp ước an ninh với tên gọi “Liên minh các quốc gia Sahel” (9/2023); và cùng tuyên bố rút khỏi Cộng đồng Kinh tế Tây Phi (ECOWAS) (01/2024); Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) (tháng 9/2025).
Niger là thành viên Liên hợp quốc và nhiều tổ chức quốc tế, khu vực; đóng góp cho hoạt động gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc (với gần 1.000 quân tại các Phái bộ tại Cộng hòa Trung Phi, Cộng hòa dân chủ Congo, Haiti và Mali). Niger từng là Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2020-2021.
II. QUAN HỆ VỚI VIỆT NAM
1. Quan hệ chính trị :
- Ngày thiết lập quan hệ ngoại giao : 12/3/1975.
- Cơ quan đại diện: Đại sứ quán Việt Nam tại Algeria kiêm nhiệm Niger. Đại sứ quán Niger tại Trung Quốc kiêm nhiệm Việt Nam.
- Hoạt động trao đổi đoàn:
+ Đoàn Việt Nam thăm Niger: Phó Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại Quốc hội dự Đại hội đồng lần thứ 29 Liên minh Nghị viện Pháp ngữ APF (7/2003).
2. Hợp tác kinh tế:
Thương mại: Kim ngạch thương mại song phương năm 2025 đạt 1,9 triệu USD (trong đó, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam đạt 1,41 triệu, nhập khẩu đạt 0,49 triệu USD).
Tháng 01/2026